แน่นอนว่าการฟังเพลงหรือการฟังดนตรีโดยทั่วไปสามารถรับรู้ได้ถึงอารมณ์หรือสิ่งที่คนเราต้องการจะสื่อได้อย่างชัดเจน แต่หากคุณอยากได้อะไรมากกว่านั้นเรามีแนวทางวิเคราะห์ดนตรีสำหรับผู้เริ่มต้นมาแนะนำ รับรองว่าการฟังเพลงครั้งต่อไปคุณจะได้อะไรมากกว่าเดิม
แนวทางวิเคราะห์ดนตรี
หลัก ๆ มีอยู่ด้วยกันทั้งหมด 3 ขั้นตอน ได้แก่
1. ฟังอย่างตั้งใจ
หากเป็นการฟังดนตรีหรือเพลงโดยปกติเราก็แค่ฟังและปล่อยให้อารมณ์เป็นไปตามเพลงแต่การฟังเพื่อวิเคราะห์ต่างออกไป วิธีการ คือ ให้พยายามตัดสิ่งรบกวนรอบตัว เช่น ข้อความ Facebook หรือการแจ้งเตือนในมือถือ จากนั้นให้เริ่มต้นฟังเพลงโดยเพ่งความสนใจอย่างเต็มที่ประมาณ 3 รอบ โดยแต่ละรอบให้ทำความเข้าใจตามคำแนะนำ ดังต่อไปนี้
รอบแรกให้ทำการจดบันทึกว่าไม่ชอบอะไรในเพลงบ้าง เช่น
- Texture หรือจำนวนชั้นของเครื่องดนตรีที่เล่นอยู่
- คุณภาพเสียงเพลง
- คุณภาพของเสียงที่ถูกใช้
- Rhythm
- Melody
- Harmony
- Tempo
- Dynamic
รอบที่ 2 ให้โฟกัสเฉพาะ 3 เครื่องดนตรีที่โดดเด่นที่สุดในเพลง
จากนั้นให้ลองสืบค้นดูว่าเครื่องดนตรีที่โดดเด่นนั้นทำไมถึงโดดเด่น ถูกใส่เข้ามาในเพลงอย่างไร มีการเล่นซ้ำหรือไม่ หากมีมีกระบวนการยังไง
รอบที่ 3 โฟกัสกับเสียงในมิกซ์เพลง
พร้อมกับหาคำตอบว่าสีสันของเพลงเป็นแบบไหน เช่น สว่าง มืด ขุ่นมัว มีท่อนไหนที่รู้สึกว่าติดหูบ้าง รวมถึงมีเครื่องดนตรีไหนถูกใส่เข้ามาอย่างตั้งใจและมีเสียงดังกว่าเครื่องดนตรีอื่น และมีผลอย่างไรต่อเพลง
2. จำแพทเทิร์นกลองให้ได้
โดยทำการฟังและวิเคราะห์ว่าจังหวะของกลองเป็นแบบไหน นับจังหวะอย่างไร เช่น 4/4 3/4 6/8
3. ทำความเข้าใจเมโลดี้ และฮาโมนี่
**หมายเหตุ** กรณีไม่มีความรู้เกี่ยวกับทฤษฎีดนตรีการนับจังหวะกลอง การวิเคราะห์เพลง Rhythm, Melody, Tempo, Dynamic หรือข้อมูลอื่น ๆ ขอแนะนำว่าควรทำความเข้าใจองค์ประกอบเหล่านี้ก่อนเริ่มต้นวิเคราะห์
หลักในการวิเคราะห์เพลง
จากการวิเคราะห์องค์ประกอบทางด้าน Melody, Harmony และอื่น ๆ ตามคำแนะนำข้างต้น ยังมีหลักการในการวิเคราะห์เพลงด้านคุณค่า โดยให้ความสำคัญกับประเด็นหลัก ดังนี้
- จุดประสงค์ของการแต่งเพลงแต่ละเพลง คือ อะไร ต้องการสื่อไปในทิศทางไหน
- เนื้อความของบทเพลงเป็นอย่างไร ให้ความรู้สึกเป็นยังไง
- มีคุณค่าทางจิตใจสังคมหรืออารมณ์หรือไม่
- มีคุณค่าทางการใช้ภาษาหรือความงามทางภาษา เช่น กลวิธี การเรียบเรียงคำ การสรรคำ การใช้โวหาร
- คำศัพท์หรือความคิดเห็นที่มีต่อเพลง
สรุปได้ว่าการวิเคราะห์เพลงนั้นมีอยู่ด้วยกันหลายวิธีขึ้นอยู่กับว่าผู้วิเคราะห์ต้องการวิเคราะห์อะไร หากต้องการทราบองค์ประกอบก็เน้นหนักไปที่การวิเคราะห์องค์ประกอบของเพลงโดยรวมว่ามีการใช้เครื่องดนตรีประเภทไหน เมโลดี้เป็นอย่างไร หากต้องการวิเคราะห์คุณค่าของเพลงก็เน้นหนักไปที่เนื้อความ จุดประสงค์การใช้ภาษา และอื่น ๆ เป็นต้น
